sao do gia re

Các bước để cảm âm được một bài hát

Làm thế nào để cảm âm được một bài hát? Đây là một câu hỏi mà rất nhiều các bạn tham gia học sáo đã hỏi tôi trong suốt thời gian qua. Thực ra mà nói, việc cảm âm một bài hát mang tính chất “năng khiếu” hơn là rèn luyện bởi có nhiều bạn không cần biết nhạc lý, chỉ cần mới tập sáo họ cũng có thể tự mò được nốt nhạc của một bài hát để thổi. Trong khi đó, người khác lại không thể nào cảm thụ được các nốt nhạc của một bài hát dù đã tập luyện rất  chăm chỉ trong một thời gian dài… Đó là lý do tôi lập một chuyên mục dành cho cảm âm sáo để phục vụ anh em khó khăn trong quá trình cảm âm. Còn nếu bạn muốn tự mình có thể cảm âm được một bài sáo hoàn chỉnh thì chúng ta cùng rèn luyện một vài thói quen sau đây:

Phải cảm nhận được độ cao của các nốt

Trong giai điệu của bài hát có 2 đặc điểm chính và cực kì quan trọng mà giới chuyên môn gọi là Cao độTrường độ. Sau có Cường độ Âm sắc. Tôi sẽ giải thích nôm na mấy cái khái niệm đó như thế này: 

Cao độ: chính là trầm bổng, cao hay thấp
Trường độ: Tức là ngắn hay dài, nôm na là cái âm thanh đó kéo dài bao lâu theo thời gian. Ví dụ kêu: Aaaaaa (dài 4 giây) khác với kêu Aaaa (dài 2 giây)
Cường độ: Đây chính là cái sự mạnh, nhẹ. Giống như Nobita hát không bằng thằng Chaen nó gào với cùng 1 bài hát.
Âm sắc: Cái này đại ý là mềm mại, hay gay gắt, lảnh lót hay du dương…

Độ ngắn dài của câu hát ( tức trường độ) anh em có thể tập hát cho quen nhạc là có thể tự kéo được. Cường độ, âm sắc trong sáo chính là thổi to thổi nhỏ, thổi mềm mại, du dương hay đại loại như thế, cái này thì bắt buộc phải chịu khó cảm nhận và luyện tập, không liên quan nhiều đến việc mày mò tự cảm âm mà bài viết này tập trung nói đến.

Cái mà chúng ta quan tâm nhất cho mục tiêu cảm âm được một bài sáo chính là “Cao độ” – tức là đoán từ này trong bài hát nọ hát cao hay thấp? cao vừa vừa hay cao vút? thấp vừa vừa hay là thấp vừa đủ?. Việc xác định từ đó hát cao, hay thấp như thế nào, ở mức độ như thế nào, người ta xác định qua 7 nốt nhạc theo thứ tự tăng dần về độ cao là: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si. 7 nốt này kết hợp lại theo 1 thứ tự cố đinh ( thì thổi cao hơn Đô một tí, Mi thì lại thổi cao hơn một tí, tất nhiên như vậy thì Mi chắc chắn sẽ thổi cao hơn Đô…) và cứ thế nối tiếp 7 nốt hoàn chỉnh chúng ta có 1 tổ hợp người ta gọi là QUÃNG.

Vậy câu hỏi đặt ra là: Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si thế thì sau nốt Si cuối cùng kia còn có nốt nào khác không? Câu trả lời là tất nhiên có. Và nó lại là nốt Đô – nhưng nốt đô này cao hơn hẳn nốt đô ban đầu ( anh em tập sáo chắc không còn lạ gì nốt Đô 2 đúng không? chính nó đấy ) . Và các nốt nhạc cứ tiếp nối như vậy thành 1 chuỗi gồm nhiều QUÃNG

(Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si) – (Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si) – (Đô – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si)….

Để bạn dễ hình dung, mỗi quãng tôi lại gộp trong dấu Ngoặc đơn và có màu khác nhau. Nhưng phương pháp đánh dấu như vậy thật không tiện, nên anh em trong giới tiêu sáo không biết từ khi nào đã tự đặt ra qui ước cho nhau rằng, ở mỗi quãng sẽ được đánh dấu bằng 1 số đằng sau nốt nhạc. Quãng 1  thì đằng sau nốt nhạc không đánh số nào cả, Quãng 2  thì đánh số 2, quãng 3 còn lại thì đánh số 3. Vậy bây giờ qui cánh đánh đấu được thay đổi thành

Do – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do2 – Re2 – Mi2 – Fa2 – Sol2 – La2 – Si2 – Do3 – Re3 – Fa3 – Sol3 – La3 – Si3 – Do4….

Với sáo thì tính cho đến hiện tại, Các bài hát ta chỉ cần đến các nốt nhạc của 2 quãng đầu và nửa quãng 3 ( thổi đến nốt Sol3) là đủ dùng. Cho nên anh em chỉ cần quan tâm đến các nốt nhạc sau, đảm bảo thổi bài nào cũng đủ dùng. Do – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do2 – Re2 – Mi2 – Fa2 – Sol2 – La2 – Si2 – Do3 – Re3 – Fa3 – Sol3

Phải thổi lần lượt từng nốt nhạc

Với một người biết cảm âm, người ta sẽ có các bước như thế này:  Nghe nhạc -> cảm thụ và đoán nốt -> Thử ngón và hơi trên sáo -> Tìm ra nốt nhạc.

Nhưng với các bạn không có khiếu làm theo qui trình thì phải tập ngược lại, tức là phải quen với từng nốt nhạc trước. Bạn phải tập với từng nốt nhạc trong sáo, thổi và xông hơi đều đặn từng nốt để cho cao độ của từng nốt đó ” Tự thấm” vào trong đầu dần dần thành thói quen cảm thụ. Và xin lưu ý là thời gian đầu PHẢI TẬP LẦN LƯỢT từng nốt luân phiên Do – Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do2… và ngược lại. Việc làm này giúp bạn quen với mối tương quan về cao độ giữa các nốt với nhau. Và bạn tin tôi đi, tập kiên trì và nghiêm túc, không những bạn cải thiện được khả năng cảm âm mà làn hơi của bạn dần dần cũng khá lên đáng kể.

Tập cảm âm các bài hát đơn giản

Anh em mới bập bẹ tập cảm âm đừng xa vào ngay với các bài hát dài, phức tạp, nhiều nốt thăng giáng. Hãy chọn cho mình một bài hát “dễ thở” hơn như bài hát thiếu nhi chẳng hạn. Ngày xưa tôi thường tự tập với các bài hát thiếu nhi đã từng được học tại Trung học cơ sở như bài NGÀY ĐÂU TIÊN ĐI HỌC, LÀNG TÔI, hay đặc biệt là bài hát nhảy sạp quen thuộc: sol – sol – sol -do -sol, sol – sol – sol – do2 -re2…

Việc tập các bài hát này sẽ giúp bạn tập trung hơn vào cao độ các nốt nhạc vì giai điệu ( trường độ, cường độ, âm sắc) phần nào bạn cũng đã quá quen với nó rồi. Hơn nữa, việc chọn các bài hát đơn giản, quen thuộc giúp bạn dễ dàng hơn trong việc kiểm tra cái nốt nhạc mà bạn đang thổi có khớp với từ trong bài hát kia không.

Hãy hát nhiều hơn

Hãy nghe hát và mở giọng nhiều hơn. Cái này tôi gọi là giải trí nhiều hơn là phương pháp. Việc hát theo lời một bài hát giống như bạn đang tập xướng âm một đoạn nhạc vậy. Tất nhiên là nó dễ thở hơn nhiều, và nếu có cơ hội tập xướng âm thì đừng bỏ qua nhé vì nó cục kì hữu ích. Hãy bật một bài hát có tốc độ vừa phải, chỉnh volume ở độ vừa tầm để bạn có thể nghe rõ lời hát của bạn và giọng của ca sĩ và bắt đầu hát. Điểm cốt yếu là bạn cố gắng làm sao hát cho khớp với cao độ của ca sĩ để 2 người không bị lệch tone với nhau ( trở thành hát bè không ý thức) .

Đừng quên làm quen với nhạc lý

Dù sao thì dù, nhạc lý vẫn là yếu tốt tiên quyết phải học nếu bạn có nhu cầu đi xa hơn trên con đường biểu diễn sáo trúc chuyên nghiệp. Hơn nữa, để biểu diễn được các bài hát hay hơn, khó hơn thì phụ thuộc vào mấy dòng cảm âm với vài nốt sáo cơ bản thì rất khó để đi đến thành thục. Khi biết được nhạc lý, bạn sẽ được làm quen với các nốt nhạc ” ĐÚNG NGHĨA”

Điều cần thiết nhất vẫn là: Chúng ta phải tập cảm âm

Bài viết trên của mình có thể thừa đối với một số bạn đã cảm âm được. Dù là tự nhiên hay tập luyện, thì thực tế đầu óc cũng phải qua quá trình rèn luyện mà thành. Thế nên, đừng nhùn bước nếu bản thân không thực hiện được. Bộ não mình tiếp thu dựa trên thói quen. Cái mình đang nói đến chính là nó, cứ mày mò rồi sẽ được, nhớ là phải tự mày mò ấy nhé. Đừng thụ động dựa vào mấy cái cảm âm trên mạng. Việc tự cảm âm hay không nó không quan trọng, cái quan trọng là nếu các bạn có khả năng tự cảm âm, thì việc dồn cảm xúc vào tác phẩm sẽ dể dàng hơn. Chúc bạn thành công